Doelstelling van de Energietransitie Papierketen is een halvering van het energieverbruik voor eindproducten papier en karton in 2020. Hiertoe heeft de sector de Strategische Innovatie Agenda opgesteld. Hierin is de innovatieroute opgenomen die is verdeeld over 5 innovatieprogramma's. De Strategische Innovatie Agenda zal worden gecoördineerd door branchevereniging Koninklijke VNP en het Kenniscentrum Papier en Karton.

De 5 innovatieprogramma's

1 - Energy Management
'Energy Management' is gericht op een directe en versnelde energiebesparing in de papier- en kartonfabrieken. Hiervoor zijn 3 pijlers opgesteld. Een daarvan omvat het branchebreed uitwisselen van best practices voor energiebesparingen in de fabriek. Daarnaast worden energietargets opgesteld op verschillende niveaus (branche, bedrijf, afdeling en proces). De derde pijler is het veranderen van de mindset in de fabrieken; het creëren van energiebewustzijn bij alle medewerkers in de fabrieken.
'Energy Management' is begin 2006 gestart en zal blijvend de aandacht krijgen. Doel van dit programma is om energie als integraal onderdeel van de bedrijfsvoering bij alle Nederlandse papier- en kartonfabrieken te implementeren.

2 - Energy Neutral Paper
Papier- en kartonfabrieken beschikken over een aantal nevenstromen die te beschouwen zijn als 'potentiële energiebronnen' die beter benut kunnen worden. Hierbij valt te denken aan delen in het oudpapier die niet geschikt zijn voor recycling, componenten in het afvalwater en restwarmte.
Het accent in het programma 'Energy Neutral Paper' ligt op het ontwikkelen en implementeren van nieuwe technologieën die deze potentiële energie converteren naar elektriciteit, bruikbare warmte-energie en andere energiedragers. Tevens wordt de mogelijkheid van alternatieve energiebronnen onderzocht. Het doel is om te komen tot een papier- en kartonsector die onafhankelijk is van fossiele brandstoffen.

3 - Supply Chain of the Future
De Nederlandse papierketen kent een sterke verpakkingsketen en een sterke grafische keten . Voor beide ketens zijn de partners bij uitstek in Nederland te vinden. Het programma 'Supply Chain of the Future' is gericht op het opzetten van partnerships tussen papierfabrieken en andere partners. Dit omvat zowel bekende partners in de papierketen als ook partners in nog niet eerder verkende sectoren. Doel van dit programma is het realiseren van een papierketen die verder aansluit op de wensen van de eindconsument, zodat nog meer toegevoegde waarde wordt gecreëerd. Bij deze nieuwe samenwerkingsvormen wordt gewerkt aan het optimaliseren van deze ketens, waardoor verbetering in energie-efficiency en materiaalefficiency bereikt kan worden. Tevens kan samenwerking tot geheel nieuwe producten leiden.

4 - Bio-refinery
In Nederland liggen mogelijkheden om grondstoffen optimaal te benutten met een bio-refinery, maar dan met een innovatief karakter; bio-refinery. Dit is een concept waarbij zowel hout als oudpapier, agrarische grondstoffen en andere nevenstromen gecombineerd verwerkt tot een groot scala aan nieuwe producten. Hierbij valt te denken aan pulp, bio-chemicaliën, bio-ethanol, bio-energie en nutriceuticals. Het doel is om maximale waarde te creëren uit houtvezels en agrarische producten. De papiersector onderzoekt de mogelijkheden om dit concept in een alliantie met verwerkers van agrarische grondstoffen vorm te geven.

5 - Without Water
Voor de productie van papier wordt veel water ingezet om houtvezels op te lossen tot zogeheten papierpulp. Bij het proces waar de pulp weer gedroogd wordt, wordt de meeste energie verbruikt. Als papier met minder water kan worden geproduceerd, kan dus veel energie worden bespaard. In de papierindustrie worden nu diverse mogelijkheden zichtbaar om bij het droogproces energie te besparen. Toekomstige stappen zijn de vervanging van alle energie-intensieve procesonderdelen, waaronder de vervanging van water door bio-alcohol of zelfs door superkritische CO2. In het programma 'Without Water' wordt gezocht naar doorbraaktechnologieën en de haalbaarheid daarvan voor de Nederlandse papier- en kartonindustrie.